Đà Lạt: Ai là cư dân bản địa đầu tiên?
Đà Lạt đã được một bộ tộc bản địa sinh sống từ lâu trước khi Alexandre Yersin đến, ông không phải là người đầu tiên đặt chân đến đây.
Trước khi Alexandre Yersin đặt chân đến Đà Lạt, vùng đất này đã là nơi cư trú của bộ tộc Lạch thuộc dân tộc K’ho. Họ là những người bản địa đầu tiên sinh sống và gắn bó với vùng đất cao nguyên thơ mộng này.

Dan Cu Da Lat
Theo các nhà khảo cổ, người K’ho đã sinh sống trên cao nguyên Lâm Viên, nơi nay là Đà Lạt, từ thời văn hóa Sa Huỳnh, tức cách đây hàng nghìn năm.
Dân tộc K’ho bao gồm ba nhóm: Lạch, Chil và Srê. Nhóm người Lạch, cư trú trên những ngọn đồi trọc từ dãy Lang Biang xuống Tây Nam, nơi nay là thành phố Đà Lạt, là những người đầu tiên tiếp xúc với bác sĩ Alexander Yersin – người Pháp đặt chân lên Đà Lạt.

Dan Cu Da Lat 1
Người Lạch không hề xa lánh hay sợ hãi bác sĩ Alexander Yersin. Ngược lại, họ tiếp đón ông bằng sự hiếu khách nồng hậu, dâng tặng những chum rượu cần quý giá tại căn nhà làng huyền thoại. Khi con cọp dữ tợn tấn công ngựa của bác sĩ, họ đã dũng cảm chiến đấu cùng ông, giúp ông thoát khỏi nguy hiểm. Không chỉ vậy, họ còn là những người dẫn đường tận tâm, giúp ông khám phá những vùng đất cao nguyên hoang sơ trong hành trình thám hiểm đầy gian nan.
Truyền thuyết kể rằng, cái tên Đà Lạt bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ với bộ tộc M’Lates bên dòng suối nhỏ trong thung lũng xanh biếc. “Da” trong tiếng Thượng nghĩa là nước, suối, sông, “Lat” là tên gọi của bộ tộc M’Lates, vì vậy Đà Lạt có nghĩa là “suối của người Lat”.

6
Người Lạch xưa nổi tiếng với những phong tục độc đáo, từ việc làm đẹp bằng cách cà răng, căng tai đến tục bắt chồng. Luật lệ của họ được ghi lại trong những bài thơ ca gọi là Nri, không có án tù hay tử hình. Hình phạt cao nhất chỉ là bị đuổi khỏi làng. Người Lạch tin rằng phạm lỗi là vi phạm sự hoà hợp với thiên nhiên và thần linh, dẫn đến sự trừng phạt. Để xoa dịu cơn giận của thần linh, người phạm lỗi phải hiến sinh và nộp phạt.

Dan Cu Da Lat 3
Nét đẹp văn hóa của người Lạch ở Lạc Dương được gìn giữ và lan tỏa qua Lễ hội cồng chiêng truyền thống. Buôn làng của họ dưới chân núi LangBiang hằng tuần vang vọng tiếng cồng chiêng rộn ràng. Không chỉ vậy, khu du lịch Thung Lũng Tình Yêu nổi tiếng cũng thường xuyên tổ chức những buổi biểu diễn cồng chiêng, góp phần giới thiệu nét văn hóa độc đáo này đến du khách.
Du lịch Đà Lạt, du khách có cơ hội trải nghiệm văn hóa độc đáo của người Lạch: chiêm ngưỡng những điệu nhảy hoang dã cùng cồng chiêng, lắng nghe già làng kể chuyện về tổ tiên, thưởng thức thịt rừng và rượu cần bên lửa trại. Đây là những hoạt động độc đáo, mang lại trải nghiệm khó quên cho du khách.

Tour Giao Luu Cong Chieng
Người Lạch, những người con cháu của núi rừng, vẫn bám trụ trên mảnh đất tổ tiên, nơi đã chứng kiến bao thăng trầm lịch sử. Tuy nhiên, sự phát triển ồ ạt của Đà Lạt đang dần thu hẹp không gian sống của họ. Dân số tăng lên, từ 800 người năm 1940 lên hơn 2.700 người hiện nay, nhưng đời sống kinh tế vẫn nghèo khó. Cuộc sống hàng ngày của họ vẫn xoay quanh mảnh ruộng, kỹ thuật canh tác thô sơ. Các ngành kinh tế phụ truyền thống, như nuôi ngựa, đan cói, buôn bán, ngày càng suy thoái, khiến cuộc sống của người Lạch thêm khó khăn.
Bích Ngọc
(Ảnh: Sưu Tầm)