Trại Gái Đà Lạt: Bí Mật Ít Người Biết

C5 – cái tên vẫn phổ biến, nhưng từ khi ra mắt, thị trường đã có nhiều sự thay đổi.

Trại gái C5, một địa danh gắn liền với Đà Lạt trước năm 1975, giờ chỉ còn là cái tên ám ảnh. C5 vẫn được nhắc đến, nhưng “trại gái” – một phần lịch sử đau thương – dường như đã bị lãng quên.

“Trại gái” – cái tên ẩn chứa bao nhiêu hoài niệm về một thời đã qua. Ngày nay, nó mang ý nghĩa khác, nhưng ít ai biết rằng, thuở ban đầu, nó chỉ là một khu gia binh của chế độ cũ ở Đà Lạt. Nơi đây là chốn dung thân của những quân nhân chuyên nghiệp, phần lớn là người Đà Lạt và vùng lân cận. Những người lính, những sĩ quan, tuy có gia đình, nhưng cuộc sống còn khó khăn, bèn về đây cất nhà, tạo dựng một cuộc sống mới. Cái tên “trại gái” nay đã trở thành một phần lịch sử, mang theo nó những câu chuyện về một thời đã khuất.

Khu gia binh ngày ấy là nơi tập trung khoảng 300 căn nhà gỗ tạm bợ của những gia đình binh lính trẻ. Những ngôi nhà chỉ để sinh sống trong thời gian ngắn, không mấy kiên cố, nên lính gọi nơi đây là trại gia binh. Sau chiến tranh, chữ “trại” được lấy bỏ vào đầu chữ “gái”, tạo thành “trại gái”.

Khu gia binh toàn vợ lính, nơi những người phụ nữ trẻ đẹp, cùng chung số phận, cùng nâng đỡ nhau trong những ngày tháng chờ đợi. Dân Đà Lạt khi ấy gọi nơi ấy là “trại gái”, bởi họ thấy những bóng hình xinh đẹp, rạng rỡ, nhưng ẩn sau đó là nỗi lòng mong ngóng, khắc khoải. Trại gái, nơi ấy như một xóm vọng phu, một xóm vọng phu với bao tâm tư, nỗi lòng, như bao xóm làng vọng phu khác trong thời chiến tranh.

Tháng 5-1975, năm đại đội đặc công nước thuộc Quân khu 6 được triển khai đóng quân tại các vị trí chiến lược ở Đà Lạt. Trụ sở tiểu đoàn được đặt tại biệt thự số 5B đường Trần Hưng Đạo, trước đây là nơi ở của ông Đỗ Kiến Nhiễu, cựu đô trưởng đô thành Sài Gòn.

Ngoài việc bảo vệ lò nghiên cứu hạt nhân, quân đội Mỹ còn đóng quân tại nhà vòm, góc đường Thủ Khoa Huân – Phan Như Thạch. Họ cũng tiếp quản khu gia binh – trại gái, nơi sau này được đại đội (C) 5 tiếp quản, do đó khu vực này được gọi là C5. Sau khi trại gia binh được giải tỏa, người dân vẫn quen gọi tên cũ, dù nơi đây đã trở thành khu chung cư cho cán bộ, công nhân viên chức của một số ban ngành tỉnh Lâm Đồng.

Khu gia binh Đà Lạt, nơi từng được người dân quen thuộc gọi là “trại gái” trước năm 1975, sau đó được đổi tên thành C5 theo tên đại đội đặc công tiếp quản. Sự giao thoa giữa hai thế hệ, hai cái tên, tạo nên sự pha trộn thú vị. Người đến Đà Lạt sau năm 1975 gọi C5, người trước 1975 vẫn gọi “trại gái”, và những người ở giữa sử dụng cả hai. Tuy nhiên, hiện nay, khi tìm hiểu về nguồn gốc cái tên “trại gái”, câu trả lời thường chỉ là những cái lắc đầu ngơ ngác.

Bà lão cười hiền, “Người ta đồn phụ nữ ở trại gia binh chỉ biết bài bạc khi chồng vắng nhà? Mấy trăm người vợ trẻ, ôm con thơ, lòng lo lắng chồng đi chiến trường xa xôi, làm sao còn tâm trí nào đến bài bạc? Chúng tôi ngày ngày mang rau ra phố bán, về chăm con cái, có chuyện gì bất thường thì chị em nhắc nhở nhau. Đâu có như lời đồn đâu!”.

Bích Ngọc

(Theo Ngọc Trác-Mai Vinh)